ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร

เก็บก้นบุหรี่

Mon, 17 Nov 2008 08:54:21 +0700

สำหรับ Value Investor ที่ชอบหุ้นถูกเป็นพิเศษโดยไม่ค่อยสนใจเรื่องคุณภาพของกิจการมากนักหรือที่เรียกกันว่าเป็นนักลงทุนในหุ้น “ก้นบุหรี่” เวลานี้ดูเหมือนว่าจะเป็นโอกาสทองที่เราสามารถเลือกเก็บหุ้นก้นบุหรี่ได้มากมาย พูดง่าย ๆ เวลานี้ “ก้นบุหรี่” ถูกทิ้งเกลื่อนตลาด

หุ้น “ก้นบุหรี่” นั้น คือหุ้นที่ วอเร็น บัฟเฟตต์ เปรียบเทียบว่าเหมือนกับก้นซิการ์ที่คนทิ้งแล้ว มันเหลือให้สูบได้อีกเพียงอึกสองอึกเท่านั้น แต่เนื่องจากเราสามารถเก็บได้ฟรี ดังนั้น มันจึงคุ้มค่าไม่มีอะไรจะเสีย นี่เปรียบเสมือนหุ้นของกิจการที่ไม่ได้มีความโดดเด่นอะไร บางทีอาจจะเป็นกิจการที่ “เน่า” ด้วยซ้ำไป แต่เนื่องจากราคาหุ้นถูกมาก ดังนั้น ถ้าเราซื้อเก็บไว้ วันหนึ่งราคาก็มักจะปรับขึ้นมาให้เราได้ขายทำกำไรได้ และนี่ก็คือกลยุทธ์แบบ เบน เกรแฮม หรือ Value Investor แบบดั้งเดิมซึ่งบัฟเฟตต์บอกว่ามันไม่ดีพอ สู้ลงทุนในหุ้นดีเยี่ยมแต่ราคายุติธรรมจะดีกว่า อย่างไรก็ตาม ในช่วงที่ตลาดหุ้นตกต่ำมาก ๆ การลงทุนในหุ้นก้นบุหรี่ก็อาจจะให้ผลตอบแทนสูงได้และบัฟเฟตต์เอง ในช่วงต้นของชีวิตการลงทุนของเขาก็เคยใช้กลยุทธ์นี้ลงทุนและประสบความสำเร็จได้มากเช่นกัน

วิธีหาหุ้นก้นบุหรี่ที่ง่ายที่สุดแบบหนึ่งก็คือ การดูข้อมูล P/B หรือราคาหุ้นต่อมูลค่าทางบัญชีของหุ้น ถ้าราคาหุ้นต่ำกว่ามูลค่าหุ้นทางบัญชีมาก นั่นคือ เราจ่ายเงินซื้อหุ้นน้อยแต่เราได้ทรัพย์สินสุทธิของบริษัทมาก ในภาวะปกติ ค่า P/B มักจะสูงกว่า 1 เท่า โดยเฉลี่ยน่าจะประมาณ 2 เท่า แต่ในช่วงที่ตลาดหุ้นตกต่ำอย่างเช่นในปัจจุบัน ค่า P/B เหลือประมาณเท่ากับ 1 เท่านั้น แต่ถ้าจะหาหุ้นก้นบุหรี่จริง ๆ เราอยากได้ค่า P/B ต่ำกว่า 1 เท่ามาก ๆ วิธีหาค่า P/B นั้นไม่ยาก เราอาจเริ่มต้นโดยการดูจากหนังสือพิมพ์ธุรกิจบางฉบับได้ โดยทั่วไป ค่า P/B ยิ่งต่ำก็ยิ่งแสดงว่าหุ้นตัวนั้นยิ่งถูกเมื่อเทียบกับทรัพย์สินสุทธิที่บริษัทมีอยู่ ค่า P/B เท่ากับ 0.5 แปลว่าเราซื้อทรัพย์สินสุทธิของบริษัทได้ในราคาเพียงครึ่งเดียว ค่า P/B เท่ากับ 0.3 แปลว่าเราสามารถซื้อทรัพย์สินสุทธิของบริษัทได้ในราคาเพียง 30%

แนวคิดของการซื้อหุ้นที่มีราคาถูกเมื่อเทียบกับทรัพย์สินของบริษัทอยู่ที่ว่า ราคาหุ้นในที่สุดก็จะปรับตัวขึ้นไปอย่างน้อยก็น่าจะใกล้ ๆ กับทรัพย์สินที่บริษัทมีอยู่ เพราะถ้าหุ้นไม่ปรับตัวขึ้นไป วันหนึ่งก็จะมีคนเข้ามาเทคโอเวอร์บริษัทแล้วเอาทรัพย์สินของบริษัทออกขาย จ่ายหนี้เจ้าหนี้ที่มี แล้วเอาเงินมาคืนผู้ถือหุ้น ซึ่งเงินที่แบ่งคืนนี้ก็จะมากกว่าราคาหุ้นที่ผู้ถือหุ้นจ่ายซื้อหุ้น ตัวอย่างเช่น ถ้าราคาหุ้นเท่ากับ 0.5 หรือครึ่งหนึ่งของมูลค่าทางบัญชี ผู้ถือหุ้นก็จะได้เงินคืนเป็น 2 เท่าของเงินที่เขาลงไป ถ้า P/B เท่ากับ 0.2 คนที่ซื้อหุ้นไว้ก็จะได้เงินคืนเท่ากับ 5 เท่าของเงินที่เขาลงทุนไป นี่คือการคิดทางทฤษฎี

แต่ก่อนที่เราจะสรุปว่าคุ้มค่าหรือไม่นั้น สิ่งที่ต้องคำนึงก็คือ ทรัพย์สินของบริษัทที่ปรากฏในบัญชีนั้น มีมูลค่าจริงหรือมูลค่าตลาดเท่ากับมูลค่าทางบัญชีหรือไม่ เพราะมูลค่าทางบัญชีนั้นเป็นมูลค่าในอดีตในวันที่บริษัทซื้อทรัพย์สินนั้นมา ราคาปัจจุบันอาจจะมากกว่าหรือน้อยกว่าราคาตามที่ปรากฏในบัญชีก็ได้ ดังนั้น เราจึงต้องดูทรัพย์สินของบริษัทว่าเป็นอะไร

ที่ดินของบริษัทที่เป็นที่ตั้งของโรงงานหรือสำนักงานของบริษัทที่บริษัทซื้อมานานนั้น มักจะมีมูลค่าหรือราคาตลาดสูงกว่ามูลค่าทางบัญชี โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าบริษัทมีที่ดินแปลงใหญ่ในเมืองและซื้อมานานแล้ว แบบนี้ต้องถือว่าราคาน่าจะเท่ากับหรือสูงกว่ามูลค่าทางบัญชีได้ อย่างไรก็ตาม ในกรณีของบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ประเภทที่สร้างบ้านหรือคอนโดขาย เราคงต้องศึกษารายละเอียดมาก เพราะที่ดินที่ซื้อมาอาจจะไม่ได้ซื้อมานาน ราคาตลาดอาจจะต่ำกว่าราคาที่ปรากฏในบัญชีได้โดยเฉพาะเมื่อคำนึงถึงว่าบริษัทเหล่านั้นต้องเอาดอกเบี้ยค่าซื้อที่ดินมาทบเป็นต้นทุนของที่ดินในบัญชีด้วย ดังนั้น การดู P/B ของบริษัทพัฒนาอสังหาริมทรัพย์เป็นเกณฑ์ในการเลือกหุ้นก้นบุหรี่จึงไม่ปลอดภัยนัก

โรงงาน อุปกรณ์ เครื่องจักร ซึ่งมักเป็นทรัพย์สินใหญ่ที่สุดของบริษัทที่ผลิตสินค้าขายนั้น มักไม่มีราคาตลาดชัดเจน เครื่องจักรของกิจการที่เป็นอุตสาหกรรม “ตะวันตกดิน” บางอย่างอาจจะไม่มีค่าหรือไม่มีราคาถ้าต้องเลิกกิจการแล้วเอาเครื่องจักรไปขาย ตัวอย่างเช่น เครื่องจักรสิ่งทอของเบิร์กไชร์แฮทธาเวย์ที่บัฟเฟตต์ขายไปในตอนเลิกกิจการนั้น ราคาขายก็คือเท่ากับเศษเหล็ก เมื่อรวมค่ารื้อถอนก็คือศูนย์หรือติดลบ ดังนั้น กิจการการผลิตทั้งหลายโดยทั่วไปผมคิดว่าเอาค่า P/B มาใช้เป็นเกณฑ์เลือกหุ้นก้นบุหรี่ไม่ได้

ลูกหนี้ ถ้าเป็นลูกหนี้การค้า และเราดูแล้วว่าเป็นบริษัทหรือหน่วยงานรัฐที่มีเครดิตดีเยี่ยม เราอาจจะถือว่าเป็นทรัพย์สินที่มีราคาเท่ากับมูลค่าทางบัญชีได้ แต่ลูกหนี้การค้าทั่วไป และลูกหนี้เงินกู้เช่นลูกหนี้ของสถาบันการเงินทั้งหลายอาจะมีมูลค่าจริงต่ำกว่ามูลค่าทางบัญชีได้โดยเฉพาะในยามที่เศรษฐกิจตกต่ำ เพราะลูกหนี้อาจจะเบี้ยวหนี้กัน ดังนั้น สำหรับสถาบันการเงินแล้ว การใช้ P/B เป็นตัววัดในการหาหุ้นก้นบุหรี่ก็อันตรายมาก เพราะลูกหนี้ที่เป็นทรัพย์สินหลักนั้นมีปริมาณคิดเป็นเม็ดเงินสูงมาก บางทีเป็น 10 เท่าของมูลค่าหุ้น ถ้ามูลค่าลดลงเพียง 10% มูลค่าหุ้นก็หมดแล้ว

สต็อกสินค้านั้น โดยทั่วไปก็ไม่สามารถบอกได้ว่าจะมีมูลค่าเท่ากับมูลค่าทางบัญชีโดยเฉพาะถ้าเป็นสต็อกสินค้าโภคภัณฑ์ซึ่งราคาผันผวนมากในช่วงที่ผ่านมา ดังนั้น ธุรกิจเช่นที่ขายเหล็ก น้ำมัน ถ่านหิน ปิโตรเคมี ธัญพืช ซึ่งต้องมีสต็อกสินค้ามาก เราจะใช้ P/B มาวัดว่าหุ้นถูกมากอาจจะไม่ได้โดยเฉพาะในยามที่ราคาโภคภัณฑ์เป็นขาลง

อาคารที่อยู่ในย่านธุรกิจ เครื่องจักร อุปกรณ์มาตรฐานเช่น รถ เรือ เครื่องบิน ที่สามารถขายได้ในท้องตลาด โรงแรมในย่านท่องเที่ยวที่เป็นที่นิยมอย่างกว้างขวาง เหล่านี้สามารถบอกได้ว่าจะมีราคาใกล้เคียงกับมูลค่าทางบัญชีและอาจจะพอนำมาใช้ในการหาหุ้นก้นบุหรี่ได้

สุดท้ายก็คือ การดูตัวเลข P/B และดูว่าทรัพย์สินมีค่าเท่ากับมูลค่าทางบัญชีเพียงอย่างเดียวก็ยังไม่พอ เพราะข้อเท็จจริงก็คือ คงไม่มีคนเทคโอเวอร์กิจการเพื่อตัดขายทรัพย์สิน ดังนั้น สิ่งที่ควรดูเพิ่มก็คือ กิจการจะไม่ขาดทุนมากมายที่จะทำให้ส่วนของผู้ถือหุ้นลดลงมาก และในอนาคต กิจการน่าจะกลับมาทำกำไรตามปกติที่เคยทำได้ต่อเนื่องมายาวนาน ดังนั้น ถ้าเจอหุ้นก้นบุหรี่ดังกล่าว การลงทุนก็น่าจะให้ผลตอบแทนที่ไม่เลวและเราอาจจะพอหวังได้ว่าราคาจะเพิ่มขึ้นจนค่า P/B กลับขึ้นมาใกล้ ๆ กับ 1 เท่าหรือใกล้กับค่า P/B ที่เคยเป็นต่อเนื่องมายาวนานก่อนที่จะเกิด “มหกรรมของถูก” ในช่วงนี้

ลอร์ดเคน

Mon, 10 Nov 2008 08:57:13 +0700

ถ้าจะยกย่องบุคคลที่เป็นผู้นำในเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เป็นเรื่องใหม่ไม่มีคนคิดมาก่อน เป็นเรื่องที่สำคัญ และเป็นเรื่องที่เป็นประโยชน์ต่อมวลชนในวงกว้างว่าเป็น “บิดา” แล้วละก็ John Maynard Keynes หรือ ลอร์ด เคน ก็ถือว่าเป็น “บิดาแห่งเศรษฐศาสตร์หลังยุคภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ” เคนเป็นนักเศรษฐศาสตร์ที่ “สุดโต่ง” “รุนแรง” และเป็นคนที่ “สวนกระแส” ความคิดของเขานั้นเป็นประเภทที่ว่า “ถ้าคนตกงานกันมากไม่มีงานทำ วิธีแก้ก็ไม่เห็นยาก รัฐบาลก็จ้างคนมาขุดหลุม เสร็จแล้วก็จ้างคนมากลบหลุมที่ขุดไว้ คนก็มีงานทำ มีเงินใช้ เศรษฐกิจก็เดิน” นั่นก็พูดแบบเวอร์ ๆ แต่จริง ๆ แล้ว วิธีการก็คือ ในช่วงที่เศรษฐกิจตกต่ำนั้น รัฐบาลควรที่จะสร้างงานขึ้นมาเช่น สร้างถนนหนทาง เขื่อน และสาธารณูปโภคต่าง ๆ เพื่อให้เกิดการจ้างงานชดเชยกับการปิดงานของเอกชน วิธีนี้จะทำให้สามารถแก้ปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำได้ และนั่นทำให้รัฐบาลโดยเฉพาะรัฐบาลอเมริกันในยุคเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่หลังปี 1929 สร้างงานต่าง ๆ ขึ้น ที่โดดเด่นก็คือ เขื่อนฮูเวอร์ และหนังสือที่เป็นต้นตำรับสำคัญที่ทำให้เคนโด่งดังและเป็นหนังสือคลาสสิกก็คือ General Theory Of Employment, Interest, and Money

แน่นอน นักเศรษฐศาสตร์ทุกคนจะต้องรู้จัก ลอร์ด เคน แต่สิ่งที่หลายคนอาจจะไม่รู้ก็คือ นอกจากจะเป็นนักเศรษฐศาสตร์ระดับปรมาจารย์แล้ว เคนยังเป็นนักลงทุนตัวยงที่ผ่านช่วงภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ในปี 1929 เคยเจ๊งและกลับมาร่ำรวยจากการลงทุนซึ่งจนถึงวันที่เขาเสียชีวิตในปี 1945 เขามีเงินถ้านับเปรียบเทียบกับปัจจุบันก็มีถึงประมาณหนึ่งพันล้านบาทไทย ผลตอบแทนการลงทุนของเขาในช่วง 25 ปี สูงถึง 13% ต่อปีโดยเฉลี่ยแบบทบต้น ซึ่งถ้าคิดถึงว่านี่เป็นการลงทุนที่ผ่านช่วงภาวะวิกฤติแล้วก็ต้องถือว่าเป็นสถิติที่สุดยอดคนหนึ่ง และเนื่องจากว่าเคนเป็นนักเศรษฐศาสตร์และนักลงทุนคนแรก ๆ ที่มีหลักการและวิธีการที่แตกต่างกับนักลงทุนในช่วงก่อนหน้าเขา เขาจึงได้รับการยอมรับว่าเป็น “ซือแป๋” คนหนึ่งของวงการนักลงทุนแม้ว่าชื่อในฐานะของการเป็นนักลงทุนของเขาอาจจะถูกกลบโดยชื่อในฐานะที่เป็นนักเศรษฐศาสตร์ระดับต้น ๆ ของโลก เรามาดูกันว่าเคนมีหลักการลงทุนอย่างไร

ข้อแรก และเป็นหัวใจสำคัญที่สุดก็คือ มีความคิดสวนกระแสกับคนทั่วไป ภายใต้พื้นฐานสำคัญก็คือ ถ้าทุกคนเห็นด้วยกับสิ่งที่ดีหรือข้อดีของมัน การลงทุนนั้นก็หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องแพง ดังนั้นมันก็ไม่น่าสนใจ

ข้อสอง เลือกการลงทุน น้อยตัวหรือน้อยอย่าง โดยคำนึงถึงความถูกของมันเมื่อเทียบกับมูลค่าที่แท้จริงของมันในปัจจุบันและศักยภาพของมันในช่วงหลายปีข้างหน้า ทั้งนี้จะต้องเปรียบเทียบกับการลงทุนในหุ้นหรือหลักทรัพย์ตัวอื่นในช่วงเวลาเดียวกันด้วย

ข้อสาม ให้ถือหุ้นหรือการลงทุนจำนวนน้อยตัวที่มีขนาดค่อนข้างใหญ่เหล่านั้นยาวนานผ่านภาวะที่ทั้งดีและร้าย บางทีอาจจะหลายปี จนกระทั่งมันบรรลุถึงเป้าหมายที่เราตั้งไว้หรือจนกระทั่งมันปรากฏชัดเจนว่าเราซื้อหุ้นหรือหลักทรัพย์นั้นผิดตัว

ข้อสี่ ให้ถือพอร์ตโฟลิโอการลงทุนที่สมดุล นั่นคือ มีความเสี่ยงที่หลากหลาย และถ้าเป็นไปได้ ความเสี่ยงเหล่านั้นมีการหักล้างกันเอง เช่น ถือหุ้นบริษัททอง เพราะมันมักจะปรับตัวตรงกันข้ามกับหุ้นทั่วไปเมื่อมีการผันผวนของราคาหุ้นหนัก ๆ การถือหุ้นที่มีความเสี่ยงหลากหลายแบบนี้จะทำให้ความเสี่ยงโดยรวมของพอร์ตไม่สูงแม้ว่าความเสี่ยงของแต่ละตัวจะสูงมากเพราะลงทุนค่อนข้างหนักในแต่ละตัว

หลักการลงทุนของเคนนั้น หลายคนอาจจะรู้สึกว่าคล้าย ๆ กับของวอเร็น บัฟเฟตต์ ในแง่ที่เป็นนักลงทุนแบบเน้นหุ้นน้อยตัวหรือแบบ Focus และถือหุ้นยาวนาน ไม่ค่อยขาย แต่ต้องไม่ลืมว่าเคนนั้นมาก่อนบัฟเฟตต์ ดังนั้น ถ้าจะว่าไป ต้นตำรับของการลงทุนแบบโฟคัสนั้นมาจากเคน ส่วนบัฟเฟตต์มาต่อยอดอีกทีหนึ่ง

การเป็น “ชาวสวน” ของเคนนั้นดูเหมือนจะได้สำแดงอย่างเต็มที่ในช่วงภาวะวิกฤติเศรษฐกิจ ในช่วงปี 1929 ถึง 1936 นั่นก็คือ ในขณะที่นักลงทุนส่วนใหญ่ยอม “โยนผ้า” ถอนตัวจากตลาดหุ้นกันเป็นแถว เคนกลับลงเงินถึง 65% เข้าไปในตลาดหุ้นที่เขาดูว่ามีราคาถูกมาก เช่นเดียวกัน เขายังใช้เงินกู้จำนวนมากซื้อหุ้น ในปี 1936 เขามีความมั่งคั่งคิดเป็นเงินประมาณ 500,000 ปอนด์ แต่หนี้เขามีถึง 300,000 ปอนด์ แต่ในเวลาต่อมาเขาก็ค่อย ๆ ลดหนี้ลงจนเหลือประมาณแค่ 12% ในปี 1939 ข้อสรุปก็คือ เขาใช้เงินกู้มากในช่วงที่เขาเห็นว่าเป็น “โอกาส” ในขณะที่คนอื่นเห็นว่าเป็นวิกฤติ แต่ในช่วงที่โอกาสลดลงเขาก็ไม่ได้ใช้

แม้ว่าเคนจะเป็นนักเศรษฐศาสตร์ระดับปรมาจารย์ แต่เขาเองไม่เคยใช้ “ความสามารถในการคาดการณ์” ตัวเลขทางเศรษฐกิจมาใช้ในการลงทุน เขาเห็นว่าตลาดหุ้นนั้นคาดการณ์ไม่ได้ และนั่นเป็นสิ่งที่เขานำมาใช้ประโยชน์ เขาบอกว่า การผันผวนของตลาดหุ้นทำให้เกิดหุ้นราคาถูกมากมาย ในเวลาเดียวกัน ความผันผวนก็ทำให้คนไม่กล้าเข้ามาฉวยโอกาสจากมัน ดังนั้น ถ้าเรามีความหนักแน่น ใจเย็นพอ เราก็จะสามารถฉกฉวยประโยชน์จากมันได้

ประวัติศาสตร์บอกเราว่านักเศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่ไม่ค่อยประสบความสำเร็จสูงในการลงทุน เคนเป็นข้อยกเว้น บางทีอาจจะเป็นเพราะว่าเขาเป็นนักเศรษฐศาสตร์ประเภทสุดโต่งและคิดไม่เหมือนนักเศรษฐศาสตร์ทั่วไป เขารู้เรื่องเศรษฐศาสตร์ดีมากจนอาจจะรู้ว่า การลงทุนนั้นเป็นเรื่องระดับเล็กถึงเล็กมาก วิธีที่จะเอาชนะในการลงทุนได้จึงอยู่ที่ความสามารถในการเลือกหุ้นมากกว่าความสามารถในการมองภาพรวม แต่แน่นอน ความรู้ในเรื่องของเศรษฐศาสตร์เป็นพื้นฐานที่จำเป็นในการเรียนรู้พฤติกรรมทางเศรษฐกิจของคน เพียงแต่เศรษฐศาสตร์ระดับสูงนั้น ไม่มีความจำเป็นสำหรับการลงทุนนัก

40 VS 51

Mon, 3 Nov 2008 08:48:34 +0700

ภาวการณ์ของตลาดหุ้นและเศรษฐกิจในวันนี้ดูเหมือนกำลังอยู่ในภาวะวิกฤติแบบเดียวกับที่เกิดขึ้นในปี 2540 ต่างกันแต่เพียงว่า คราวที่แล้วเป็นการเกิดขึ้นในประเทศไทยและลามไปทั่วเอเชีย แต่คราวนี้เกิดขึ้นที่อเมริกาและกำลังลามไปทั่วโลก ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับตลาดหุ้นไทยนั้น ดูเหมือนว่าจะพอ ๆ กัน คือในปี 2540 ดัชนีตลาดหุ้นตกลงไปประมาณ 55% ในขณะที่ปี 2551 ถึงขณะนี้ หุ้นตกลงไปประมาณ 50% ต้น ๆ เหมือนกัน ถ้ามองว่าดัชนีตลาดหุ้นเป็นดัชนีชี้นำที่แม่นยำ ก็อาจจะอนุมานได้ว่า ปีหน้าของเศรษฐกิจไทยก็คงจะเป็นปี “เผาจริง” อย่างที่เกิดขึ้นในปี 2541 ที่เศรษฐกิจไทยหดตัวลงไปประมาณ 10% แต่ถ้าทายกันต่อไปอีกก็จะต้องบอกว่าดัชนีหุ้นไทยในปีหน้านั้นน่าจะทรงตัว เพราะดัชนีหุ้นไทยในปี 2541 นั้นติดลบเพียง 5% ที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นก็คือ หลังจากปีหน้าไปแล้ว ดัชนีหุ้นน่าจะมีการปรับตัวขึ้นไปอย่างแรงไม่ต่ำกว่า 30-40% เมื่อตลาดคาดว่าเศรษฐกิจจะฟื้นตัว เพราะนี่คือเหตุการณ์ในปี 2542 ที่ตลาดหุ้นปรับตัวขึ้นไปถึง 35%

คำถามที่จะต้องตอบก็คือ วิกฤติครั้งนี้จะเหมือนกับครั้งที่แล้วไหม? วิกฤติครั้งนี้กับครั้งที่แล้ว ครั้งไหนรุนแรงกว่ากัน ถ้าตอบคำถามนี้ได้ เราก็น่าจะพอรู้ว่าดัชนีหุ้นที่ตกลงมาครั้งนี้จะเป็นวิกฤติหรือโอกาสในการลงทุน

ในความทรงจำของผม เหตุการณ์ในช่วงก่อนปี 2540 นั้น ประเทศไทยมีภาวะทางเศรษฐกิจแบบ “ฟองสบู่” นั่นคือ มีการเติบโตของเศรษฐกิจแบบไม่ยั่งยืน สาเหตุใหญ่ก็คือ มีการปล่อยสินเชื่อจำนวนมากมหาศาลให้กับโครงการต่าง ๆ โดยเฉพาะโครงการอสังหาริมทรัพย์และโครงการอุตสาหกรรมขนาดใหญ่จำนวนมากที่ไม่มีความคุ้มค่าทางการลงทุน สิ่งนี้เป็นไปได้เพราะมีการนำเงินดอลลาร์จากต่างประเทศเข้ามาจำนวนมากผ่านสถาบันการเงิน เงินเหล่านี้เข้ามาหาส่วนต่างดอกเบี้ยโดยที่ไม่มีความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและการล้มละลายของผู้กู้เพราะรัฐบาลกำหนดอัตราแลกเปลี่ยน “ตายตัว” ส่วนความเสี่ยงที่สถาบันการเงินจะล้มนั้นดูเหมือนจะไม่มีใครคำนึงถึง ผลก็คือ สถาบันการเงินและธุรกิจมีหนี้มหาศาล

ตรงกันข้าม เหตุการณ์ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมานั้น เศรษฐกิจไทยไม่มีภาวะฟองสบู่ ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะบทเรียนที่เคยได้รับจากปี 2540 อีกส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะภาวะทางการเมืองที่ไม่เอื้ออำนวย ดังนั้น การลงทุนขนาดใหญ่จึงไม่ค่อยเกิดขึ้น ในเวลาเดียวกัน บริษัทต่าง ๆ ก็มีกำไรดีเป็นประวัติการณ์ทำให้ส่วนของทุนเพิ่มขึ้นมาก ผลก็คือ หนี้ของบริษัทต่าง ๆ มีน้อยลงไปมาก ตัวเลขคร่าว ๆ ก็คือ ในปี 2551 บริษัทที่จะจดทะเบียนในตลาดมีหนี้ต่อทุนประมาณ 1 เท่า ในขณะที่ในปี 2540 มีหนี้ต่อทุนไม่น้อยกว่า 2 เท่า และเมื่อเกิดการลดค่าเงินในปี 2540 หนี้สินได้เพิ่มขึ้นประมาณ 1 เท่าตัวจากผลของการปรับค่าเงิน ประกอบกับการที่บริษัทขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนมาก ทำให้ทุนลดลงและทำให้หนี้สินต่อทุนมากขึ้นเป็น 4-5 เท่า ซึ่งนำไปสู่ภาวะล้มละลาย หรือเกือบล้มละลายของธุรกิจเกือบทั้งประเทศ

หลังจากเหตุการณ์ในปี 2540 นั้น ธุรกิจจำนวนมากต้องปิดตัวและลดกำลังการผลิตลงเพราะกิจการล้มละลายหรือไม่มีเงินทุนหมุนเวียนเนื่องจากสถาบันการเงินไม่ปล่อยกู้ ดังนั้น การเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจจึงติดลบถึง 10% แต่ในปี 2551 นี้ผมเองก็ยังไม่เห็นว่าจะมีบริษัทขนาดใหญ่รายไหนที่กำลังประสบปัญหาทางการเงินไม่ต้องพูดว่าจะล้มละลาย การที่บริษัทมีหนี้น้อย และสถาบันการเงินก็ค่อนข้างเข้มแข็ง ผมเชื่อว่าถึงแม้ในปีหน้ายอดขายของบริษัทต่าง ๆ อาจจะเติบโตน้อยมากหรือไม่เติบโตเลย ปัญหาที่บริษัทใหญ่ ๆ จะล้มละลายก็น่าจะมีโอกาสน้อยมาก ข้อสรุปของผมก็คือ ปีหน้า เศรษฐกิจบ้านเราไม่น่าจะติดลบ อย่างมากก็ชะลอตัวลงและการว่างงานจำนวนมากก็ไม่น่าจะเกิดขึ้น

ข้อดีของเศรษฐกิจหลังปี 2540 ก็คือ เศรษฐกิจของประเทศพัฒนาทั้งหลายยังดีอยู่ ประกอบกับการที่ค่าเงินบาทอ่อนตัวลงมาก ทำให้การส่งออกของไทยขยายตัวได้มากและกลายเป็นเครื่องจักรที่พาให้เศรษฐกิจฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว ในปี 2551 นี้ ดูเหมือนว่าเศรษฐกิจทั้งโลกกำลังถดถอยลง ดังนั้น การส่งออกซึ่งรวมถึงการท่องเที่ยวจะต้องชะลอตัวลงอย่างมากและนี่คือสิ่งที่จะทำให้ภาคเศรษฐกิจที่แท้จริงชะลอตัวลง แต่การลดลงของการส่งออกและการท่องเที่ยวจะมากขนาดที่ทำให้การเติบโตทางเศรษฐกิจติดลบนั้นผมก็คิดว่ายังไม่ถึงขนาดนั้น ข้อสรุปของผมก็คือ ปี 2552 นั้น น่าจะดีกว่าปี 2541 มาก ที่สำคัญก็คือ ไม่น่าจะมีการล้มละลายของบริษัทและการตกงานอย่างกว้างขวางอย่างที่เคยเกิดขึ้น

ปี 2540 และหลังจากนั้นอีก 2-3 ปี ทรัพย์สินเกือบทุกประเภทในเมืองไทย เช่น ที่ดิน บ้าน คอนโด อพาร์ทเม้นท์ รวมทั้งหลักทรัพย์ที่เป็นกระดาษทั้งหลายต่างก็มีมูลค่าลดลงมหาศาล ซึ่งแสดงให้เห็นว่าคนต้องขายของ “หนีตาย” แต่ในปี 2551 ผมก็ยังไม่เห็นว่าสินทรัพย์ที่คนไทยถืออยู่ฝ่ายเดียวเป็นหลัก เช่นอสังหาริมทรัพย์ มีราคาลดลงเป็นเรื่องเป็นราว ตรงกันข้าม หลักทรัพย์ต่าง ๆ เช่นหุ้นที่มีต่างชาติถือครองเป็นจำนวนมากกลับมีราคาลดลงถึงครึ่งหนึ่ง นี่น่าจะแสดงว่าต่างชาติเป็นผู้ที่ขายหุ้น “หนีตาย” อาจจะด้วยเหตุผลว่าเขามีปัญหาหนักในบ้านเขาและจำเป็นต้องนำเงินกลับ ดังนั้น เขาขายทุกราคาโดยไม่สนใจพื้นฐานของกิจการหรือภาวการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศไทย ข้อสรุปของผมก็คือ ดัชนีหุ้นที่ลดลงขณะนี้ อาจจะไม่ได้เป็นดัชนีชี้นำที่แม่นยำว่าเศรษฐกิจของเมืองไทยในปีหน้าจะแย่มากเหมือนกับปี 2541 ที่เป็นปี “เผาจริง”อย่างที่กลัวกัน

และทั้งหมดนั้นก็นำมาสู่ข้อสรุปความเห็นของผม นั่นก็คือ ถ้าวิกฤติปี 2551 รุนแรงเท่าปี 2540 ดัชนีหุ้นในขณะนี้ก็น่าจะลงมาเกือบต่ำสุดแล้วและปีหน้าก็อาจจะนิ่ง ๆ แต่ปี2553 ก็น่าจะให้ผลตอบแทนงดงาม แต่ถ้าข้อเท็จจริงก็คือ วิกฤติครั้งนี้เราอยู่ในสถานะที่ดีกว่าปี 2540 มากอย่างที่ผมเชื่อ ซึ่งความจริงนี้จะค่อย ๆ ปรากฏในปีหน้าที่มีการประกาศตัวเลขทางเศรษฐกิจและกำไรของบริษัทจดทะเบียนเป็นระยะ ๆ ดัชนีหุ้นไทยก็น่าจะปรับตัวดีขึ้นมากและอาจจะเริ่มตั้งแต่ปีหน้าเป็นต้นไป ดังนั้น ในความรู้สึกของผมก็คือ การลงทุนในตลาดหุ้นเวลานี้ โอกาสได้มีมากกว่าเสีย และอาจจะถือว่าเป็นโอกาสทองยิ่งกว่าครั้งปี 2540 โดยเฉพาะสำหรับคนที่มีเงิน “เย็น ๆ” อยู่ในมือ

Moment Of Truth

Mon, 27 Oct 2008 09:30:59 +0700

ตลาดหุ้นในช่วงนี้ถ้าใช้ภาษาอังกฤษมาบรรยายถึงความรู้สึกของนักลงทุนหลายคนก็คงต้องใช้คำว่า Moment Of Truth มันเป็นวิกฤติกาล เป็นเวลาที่จะต้องนั่งคิดคำนึงว่าอนาคตจะเป็นอย่างไรต่อไป อนาคตอันสดใสที่เคยวาดหวังไว้อาจจะต้องเปลี่ยนแปลงไปมาก หลายคนอาจจะต้องตัดหุ้นออกจากสาระบบของเครื่องมือที่จะนำพาไปสู่ความมั่งคั่งทางการเงิน หุ้นอาจจะไม่ใช่หนทางสู่อิสรภาพทางการเงินอย่างรวดเร็วตามที่ฝันไว้อีกต่อไป ลองมาดูความจริงที่เกิดขึ้นจากสถานการณ์หุ้นรอบนี้ที่ดัชนีตกลงมาจาก 858 จุดในตอนต้นปีเหลือเพียงประมาณ 433 จุดในช่วงนี้ดูว่านักลงทุนที่อยู่ในตลาด โดยเฉพาะ Value Investor หรือนักลงทุนระยะยาวที่เข้าตลาดในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาดู

ข้อเท็จจริงข้อแรกก็คือ ในช่วง 5 ปีนับจากปี 2547 เป็นต้นมา มีนักลงทุนหน้าใหม่ซึ่งรวมถึง Value Investor เข้ามาลงทุนในตลาดเป็นจำนวนมาก เหตุผลก็คือ ในปี 2546 นั้น ดัชนีตลาดหลักทรัพย์ปรับตัวขึ้นถึง 117% ซึ่งเป็นปีที่ตลาดหุ้นบูมมากที่สุดปีหนึ่งในประวัติศาสตร์ตลาดหุ้นไทย ข่าวของความร่ำรวยของเศรษฐีหุ้นกระจายไปทั่ว มูลค่าของหุ้นในตลาดเพิ่มขึ้นนับเป็นล้าน ๆ บาท คนคิดว่าการแสวงหาความร่ำรวยในตลาดนั้นทำได้ง่าย ๆ สิ่งนี้ประกอบกับการสนับสนุนและส่งเสริมจากรัฐบาลผ่านมาตรการทางภาษีหลากหลายและการเผยแพร่ความรู้ของหน่วยงานเกี่ยวกับตลาดทุนทำให้ตลาดหุ้นนั้นคึกคักยิ่งกว่ายุคใด ๆ และตลาดหุ้นไม่ใช่สถานที่เฉพาะของนักเก็งกำไรและคนที่ไม่มีความรู้อีกต่อไป และ Value Investor กลายเป็นความคิดและกลุ่มบุคคลที่เป็นที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวาง

โดยเฉลี่ยแล้ว หลังจากปี 2546 ดัชนีตลาดหลักทรัพย์อยู่ที่ประมาณ 740 จุดก่อนที่จะตกลงมาอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่เดือนนี้ นั่นแปลว่าโดยเฉลี่ยแล้วนักลงทุนที่อยู่ในตลาดหุ้นตลอดเวลาจะขาดทุนประมาณ 41% และถ้าจะกลับไปเท่าทุนได้นั้น ดัชนีจะต้องเพิ่มขึ้นประมาณ 71% ซึ่งถ้าหากว่าตลาดหุ้นนับจากวันนี้สามารถปรับตัวขึ้นได้ปีละประมาณ 10% ซึ่งเป็นผลตอบแทนปกติในระยะยาวของตลาดแล้ว จะต้องใช้เวลาถึงประมาณ 5.6 ปี ดัชนีถึงจะกลับมาอยู่ที่เดิมที่นักลงทุนเข้ามาลงทุนในวันแรก ดังนั้น ถ้านักลงทุนเข้ามาลงทุนในตลาดหลักทรัพย์ในช่วงต้นปี 2547 ก็หมายความว่า เขาลงทุนในตลาดมาแล้ว 5 ปี โดยที่ยังขาดทุนอยู่ 41% และกว่าเขาจะได้ทุนคืน เขาอาจจะต้องรอไปอีกกว่า 5 ปี สรุปแล้ว เขาอาจจะเจอกับ 10 ปีแห่งความว่างเปล่าของการลงทุน

นักลงทุนบางคนนั้น นับจากวันลงทุนครั้งแรกเมื่อ 4-5 ปีก่อนจนถึงก่อนวิกฤติตลาดหุ้นรอบนี้อาจจะประสบความสำเร็จสูง หลายคนอาจจะเป็น “ดารา” ผลตอบแทนสูงลิ่วและเม็ดเงินลงทุนสูงขึ้นมากจนอาจจะใกล้ความเป็น “อิสรภาพทางการเงิน” แต่แล้วเม็ดเงินก็กลับทรุดฮวบลงอย่างน่าตกใจ พอร์ตหุ้นหรือผลตอบแทนที่ติดลบลงมาเกือบครึ่งหนึ่งหรือ 50% นั้น ถ้าเอามาเฉลี่ยกับผลตอบแทนเป็นหลายสิบเปอร์เซ็นต์ต่อปีเป็นเวลา 4-5 ปีนั้นอาจจะคิดว่าไม่น่าจะมาก แต่ข้อเท็จจริงก็คือ บางที ตอนที่ได้ผลตอบแทนมากนั้น เป็นช่วงที่เขาใช้เม็ดเงินลงทุนน้อย แต่ในช่วงที่หุ้นตก 50% นั้นอาจจะเป็นช่วงที่เขามีเม็ดเงินลงทุนเพิ่มเติมเข้ามามาก ดังนั้น ผลรวมก็คือ เขาอาจจะเหลือกำไรน้อยมากหรืออาจจะขาดทุนเลยก็ได้ทั้ง ๆ ที่คำนวณผลตอบแทนระยะยาวแล้ว ตัวเลขก็ยังเป็นบวกค่อนข้างมาก สถานการณ์แบบนี้ ผมอยากจะเปรียบเทียบกับเรื่องของสงครามที่มักจะมีคำพูดที่ว่า “ชนะศึกจำนวนมาก แต่แพ้สงคราม” เหตุผลก็คือ ศึกที่ชนะนั้นเป็นศึกเล็ก ๆ แต่ศึกที่แพ้กลับเป็นศึกใหญ่ที่กำหนดผลลัพธ์ของสงคราม

วิกฤติตลาดหุ้นนั้น น่าจะเหมือนกับสึนามิ นั่นคือ มันสามารถเปลี่ยนแปลงแผนภูมิความมั่งคั่งของบริษัทต่าง ๆ เช่นเดียวกับเจ้าของหรือผู้ถือหุ้นของมัน หุ้นหลายตัวหรือหลายกลุ่มอาจจะมีมูลค่าลดลงมากและมันอาจจะไม่กลับขึ้นมาอีกเมื่อเศรษฐกิจฟื้นตัว ตรงกันข้าม หุ้นหลายตัวหรือหลายกลุ่มอาจจะมีมูลค่าลดลงเช่นกันในยามที่เกิดวิกฤติแต่อาจจะลดลงไม่มาก แต่เมื่อภาวะวิกฤติหมดไป มันอาจจะฟื้นตัว มูลค่าหุ้นกลับมาที่เดิมและเติบโตขึ้นไปอีก ผลก็คือ เราได้บริษัทที่ยิ่งใหญ่ตัวใหม่หรือกลุ่มใหม่ปรากฏขึ้น ถ้ายังไม่เห็นภาพก็ลองนึกถึงบริษัทที่ยิ่งใหญ่มีมูลค่าตลาดสูงลิ่วและเป็นที่สนใจของนักลงทุนในช่วงก่อนวิกฤติตลาดหุ้นปี 2540 ก็จะพบว่า มันแตกต่างจากภาพในวันนี้แค่ไหน ลองคิดถึงหุ้นไฟแน้นซ์ หุ้นที่ดินยักษ์ใหญ่ ที่เป็นพระเอกในสมัยนั้นดู!

วิกฤตินั้นมักจะช่วยบอกให้เรารู้ว่ากลยุทธ์หรือแนวทางการลงทุนที่เราใช้อยู่นั้น มันมีข้อดีข้อด้อยตรงไหน สิ่งที่เราใช้อยู่นั้น มันถูกต้องจริงหรือไม่ ผลสำเร็จของเราเป็นเรื่องบังเอิญหรือเป็นเรื่องของฝีมือ จุดอ่อนของ Value Investor ในเมืองไทยนั้น นอกจากเรื่องต่าง ๆ เช่นการที่มีบริษัทจดทะเบียนจำนวนน้อยที่มีคุณภาพดีแล้ว ก็คือ Value Investor ส่วนใหญ่ไม่เคยประสบกับภาวะตลาดหุ้นตกรุนแรงหรือภาวะวิกฤติอย่างที่เป็นอยู่ ดังนั้น พวกเขาจึงมักจะให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของการลงทุนหรือกำหนด Margin Of Safety น้อย พวกเขาเพียงแต่ “คิด” ว่า เขาได้เผื่อ Margin Of Safety สูงแล้ว หลายคนชอบลงทุนในกิจการที่ไม่มีความแน่นอนแต่มี “โมเมนตัม” ของกำไรหรือผลการดำเนินงานของบริษัทที่จะทำให้หุ้นวิ่งขึ้นไปได้มาก คำว่าช้า ๆ แต่ชัวร์นั้นพวกเขาอาจจะคิดว่าเหมาะกับ Value Investor กลุ่มอื่นและคนที่สูงอายุมากกว่า ดังนั้น เมื่อเกิดวิกฤติขึ้น หุ้นจึงมักจะไม่สามารถต้านทานการตกลงมาได้

ทั้งหมดนั้นก็คือ Moment Of Truth ที่ผมพอจะนึกได้ นักลงทุนทุกคน ไม่ว่าจะเป็นคนที่ “เจ็บหนัก” หรือคนที่ยัง “พอประคองตัวเอง” ได้ จะต้องคิดคำนึงถึงบทเรียนสำคัญในครั้งนี้ เหนือสิ่งอื่นใดก็คือ ในวิกฤตินั้น ยังมีโอกาสเสมอ การท้อถอยเลิกลงทุนคือการพ่ายแพ้ ในตอนนี้ หลาย ๆ คนที่ “ฝันสลาย” จะต้องทำใจให้ได้ว่า นั่นคือความฝันจริง ๆ เป็นเรื่องที่เราจินตนาการไปเอง ณ. ขณะนี้ มันคือความจริงที่เราจะต้องเดินหน้าต่อไป ด้วยความคาดหวังที่สมจริง ผมเองเตือนอยู่เสมอว่า การลงทุนในตลาดหุ้น ในระยะยาวแล้วอย่าคาดหวังที่จะได้ผลตอบแทนเกินปีละ 10-15 % ไม่ว่าเราจะคิดว่าเราแน่แค่ไหน ขอให้โชคดีกับการเดินทางต่อไปครับ

บริษัทซื้อหุ้นคืน

Mon, 20 Oct 2008 13:33:10 +0700

ในยามที่หุ้นมีราคาร่วงลงเกือบทุกวันและราคาหุ้นในขณะนี้ตกต่ำลงเกือบ 50% จากต้นปีหรือในช่วงเพียงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา นักลงทุนโดยเฉพาะอย่างยิ่งนักลงทุนรายย่อยหรือที่เป็นบุคคลธรรมดาต่างก็เข้ามาซื้อหุ้นเพราะคิดว่านี่คือโอกาสสำคัญที่จะได้ซื้อหุ้นถูกและคาดหวังที่จะเห็นหุ้นปรับตัวกลับขึ้นมาอย่างรวดเร็วและแรง พวกเขาคิดอย่างนั้นเพราะไม่เห็นว่าบริษัทที่เขาซื้อนั้นจะมีปัญหาอะไรแต่ราคาลดลงมามากเกินปกติ คงไม่ต้องพูดว่าพวกเขาต่างก็ผิดหวังเป็นส่วนใหญ่เพราะหุ้นที่เขาซื้อมาในราคาถูกแสนถูกกลับปรับตัวลดลงไปอีก หลายคนตัดสินใจขายทิ้งตัดขาดทุน หลายคนยังเก็บไว้และปลอบใจตัวเองว่าไม่ช้าก็เร็วหุ้นคงกลับขึ้นมาได้เมื่อภาวะตลาดหุ้นดีขึ้นหรืองบการเงินที่ดูดี ๆ ถูกประกาศออกมาและคนแห่กลับมาซื้อหุ้นตัวที่ตนเองซื้อไว้

ในชั้นนี้คงเป็นเรื่องที่พูดได้ยากว่าพวกเขาคิดถูกหรือคิดผิดที่เข้ามาซื้อหุ้นในยามที่ตลาดเกิดวิกฤติ เหตุก็เพราะว่า หุ้นตัวที่เขาซื้อนั้น เขาอาจจะไม่รู้จริงว่าสถานะจะเป็นอย่างไรในอนาคตไม่กี่เดือนหรือปีข้างหน้า อย่าลืมว่าราคาหุ้นนั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับภาพใหญ่ที่เป็นเรื่องของเศรษฐกิจการเงินเท่านั้น แต่รวมถึงภาพเล็กซึ่งก็คือผลการดำเนินงานของบริษัทด้วย

นักลงทุนนั้น เมื่อประสบกับภาวะวิกฤติตลาดหุ้นและเข้ามาซื้อหุ้นแม้ในราคาที่ต่ำมากก็มักจะต้องรับความเสี่ยงที่สูงกว่าปกติ แต่สำหรับบริษัทแล้ว ภาวะวิกฤติตลาดหุ้นที่ทำให้ราคาหุ้นตกต่ำลงมากนั้นดูเหมือนว่าจะเป็นโอกาสที่ดีเยี่ยมถ้าบริษัทมีเงินสดอยู่ในมือหรือมีความสามารถที่จะระดมเงินสดได้มากพอ เหตุผลก็คือ บริษัทหรือผู้บริหารนั้นย่อมที่จะรู้จักสถานะของบริษัทดีพอที่จะมั่นใจได้ว่า หุ้นของบริษัทนั้นถูกเกินความเป็นจริงไปมากและการซื้อหุ้นของบริษัทนั้นจะเป็นผลดีต่อผู้ถือหุ้นในอนาคตอย่างไม่มีข้อสงสัย

การที่บริษัทซื้อหุ้นคืนนั้น มองในภาพใหญ่ก็คือ หุ้นที่เหลืออยู่จะมีจำนวนน้อยลง ดังนั้นเวลา “แบ่ง” ส่วนของผู้ถือหุ้นแต่ละหุ้นก็จะมากขึ้น ดังนั้น โดยทฤษฎีแล้ว ราคาหุ้นก็จะสูงขึ้น ผู้ถือหุ้นอยู่ก็จะได้ประโยชน์ มองอีกด้านหนึ่ง การซื้อหุ้นคืนนั้น อาจจะเหมือนกับว่าผู้ถือหุ้นบริษัทเห็นว่าหุ้นของบริษัทมีราคาถูกมากอยากจะซื้อหุ้นเพิ่มแต่ไม่มีเงินแล้วหรือคิดว่าไม่อยากจะเสี่ยงเพิ่มอีก แต่ว่าตัวบริษัทเองนั้นมีเงินอยู่ ผู้ถือหุ้นในฐานะที่เป็นเจ้าของบริษัทจึงคิดว่าเราน่าจะใช้เงินบริษัทเข้าไปซื้อหุ้นแทน และถ้าผู้บริหารบริษัทเองก็เห็นสอดคล้องว่าหุ้นของบริษัทนั้นมีราคาถูกเกินไปจริง ๆ เมื่อเทียบกับพื้นฐานของบริษัท การซื้อหุ้นบริษัทคืนก็น่าจะเป็นทางเลือกที่ดีและความเสี่ยงน่าจะมีจำกัด และนี่ก็คือที่มาของการที่บริษัทจะซื้อหุ้นของตนเองคืนจากตลาดหุ้น

ที่พูดมานั้นก็เป็นเรื่องของการคิดพิจารณาอย่างที่มองว่าบริษัทนั้นเป็นบริษัทที่ผู้ถือหุ้นทุกคนรวมถึงเจ้าของที่เป็นผู้บริหารมีผลประโยชน์สอดคล้องกันที่อยากจะเห็นบริษัทมีมูลค่าหรือความมั่งคั่งเพิ่มขึ้นและทุกฝ่ายได้ประโยชน์เท่ากันตามสัดส่วนของการถือหุ้น แต่ในความเป็นจริงก็คือ หลายบริษัทที่จดทะเบียนอยู่ในตลาดหุ้นก็ไม่ได้เป็นอย่างนั้น เพราะในบริษัทจำนวนมากนั้น ผลประโยชน์ของผู้บริหาร เจ้าของ และผู้ถือหุ้นรายย่อยนั้นมักจะไม่ตรงกันมากนัก เฉพาะอย่างยิ่งก็คือ ผู้บริหารนั้นมักจะชอบเก็บเงินของบริษัทไว้เองมาก ๆ เพราะเขาสามารถสั่งการเอาไปใช้ได้และการมีเงินสดมากนั้นเขาจะสามารถบริหารได้อย่างสบายใจ เจ้าของหรือผู้ถือหุ้นใหญ่ที่ควบคุมบริษัทนั้นก็เช่นกัน เขามักจะสามารถสั่งการใช้จ่ายเงินของบริษัทได้มากกว่าส่วนที่เขาจะได้ประโยชน์จากเรื่องของราคาหุ้น ดังนั้นเขามักจะลังเลถ้าต้องเอาเงินไปซื้อหุ้นของบริษัท

เรื่องของการซื้อหุ้นบริษัทคืนนั้น ว่าที่จริงเคยมีการทำกันคึกคักอยู่ช่วงหนึ่งเมื่อตลาดหลักทรัพย์และ กลต. อนุญาตให้ทำได้เมื่อหลายปีก่อน แต่ในครั้งนั้น หลาย ๆ บริษัททำด้วยเหตุผลที่อยากจะให้ราคาหุ้นของตนเองเพิ่มขึ้นเพราะคิดว่าแรงซื้อจากบริษัทจะทำให้ราคาหุ้นปรับตัวขึ้นโดยที่อาจจะไม่ได้สนใจหรือเห็นว่าราคาหุ้นของบริษัทนั้นมีราคาหุ้นถูกจริง ๆ แต่หลังจากทำแผนซื้อหุ้นคืนแล้วก็ปรากฏว่าราคาหุ้นส่วนใหญ่ไม่ได้ปรับตัวขึ้นตามที่หวังแต่บริษัทกลับเสียเม็ดเงินที่ผู้บริหารมีอำนาจสั่งการได้ไป ดังนั้น ความนิยมจึงหมดไป

การซื้อหุ้นบริษัทคืนที่กำลังมีการพิจารณากันมากขึ้นในรอบนี้ผมคิดว่ามีความเหมาะสมกับสถานการณ์มากกว่าในอดีตมาก เหตุก็เพราะว่า ในรอบนี้ราคาหุ้นส่วนใหญ่ตกลงมามากและมีราคาถูกมากเป็นประวัติการณ์ ในขณะเดียวกัน เม็ดเงินสดที่บริษัทส่วนใหญ่มีอยู่นั้น มีมากกว่าในอดีตมากเนื่องจากบริษัทจดทะเบียนมีกำไรที่ดีต่อเนื่องมาหลายปีและไม่ได้มีการลงทุนมากนักในช่วงที่ผ่านมา ดังนั้น การพิจารณาซื้อหุ้นบริษัทคืนในยามที่นักลงทุนต่างชาติกำลังเทขายหุ้นเพราะต้องการเงินเร่งด่วนจึงเป็นกลยุทธ์ที่เหมาะสมสำหรับบริษัทที่เข้าเงื่อนไขดังกล่าว

ดูเหมือนว่าทางการและตลาดหลักทรัพย์เองก็กำลังพยายามกระตุ้นให้บริษัทจดทะเบียนพิจารณาซื้อหุ้นคืนแต่ผมเองก็ไม่แน่ใจว่าสุดท้ายแล้วจะมีกี่บริษัทที่จะทำจริง ๆ อาจจะเป็นได้ว่า บริษัทที่มีเงินสดล้นจริง ๆ ก็มักจะมีราคาหุ้นที่ตกลงมาไม่มาก ดังนั้นการซื้อหุ้นคืนก็ไม่เป็นประโยชน์ ส่วนบริษัทที่ราคาหุ้นตกลงมามากก็อาจจะเป็นบริษัทที่ไม่ได้มีเงินสดเหลือ พวกเขาแค่มีหนี้ไม่มากเท่านั้น ดังนั้นจะเอาเงินที่ไหนไปซื้อหุ้นคืน? ครั้นจะไปขอกู้สถาบันการเงินเขาก็ไม่ยอมปล่อยกู้ เพราะในระบบสถาบันการเงินไทยนั้น เขามักจะไม่ยอมปล่อยกู้ให้กับกิจกรรมการซื้อขายหุ้นอยู่แล้ว ดังนั้น ผมจึงคิดว่า ถ้าจะทำเรื่องนี้ให้เกิดผลจริง ๆ หน่วยงานด้านตลาดทุนและรัฐบาลควรที่จะต้องมีมาตรการเสริมเช่น ทำให้กระบวนการซื้อหุ้นคืนทำได้เร็วขึ้น และที่สำคัญ เรื่องของการหาเงินมาซื้อหุ้นคืนที่จะเปิดช่องทางให้บริษัทจดทะเบียนสามารถหาเงินมาได้เพียงพอและรวดเร็วขึ้น

ทั้งหมดนั้นก็คือความเห็นของผมเกี่ยวกับการซื้อหุ้นคืน และผมคิดว่า ในสภาวการณ์แบบนี้ ถ้ามีบริษัทใดประกาศซื้อหุ้นคืนได้ และเราดูแล้วว่ากิจการของบริษัทยังดูดีอยู่และน่าจะดีต่อไปในอนาคตแม้ว่าเศรษฐกิจดูเหมือนว่าจะยังไม่พ้นวิกฤติ นี่ก็น่าจะเป็นสัญญาณที่ดี นั่นก็คือ ข้อแรก ผู้บริหารดูแลประโยชน์และความมั่งคั่งของผู้ถือหุ้นทุกคน ข้อสอง เขามั่นใจในอนาคตของบริษัท และข้อสุดท้าย เขามีกำลังหรือมีเงินที่จะมาซื้อหุ้นได้ในยามวิกฤติ ดังนั้น เราก็อาจพิจารณาลงทุนในหุ้นเหล่านี้ได้อย่างสบายใจ