หุ้นแม่-ลูก

Value Investor ที่มุ่งมั่นและขยันทำการบ้านศึกษาหาข้อมูลและหาหุ้นลงทุนมักจะพบว่ามีหุ้นบางตัวที่น่าสนใจเป็นพิเศษ    ไม่ใช่เพราะว่ามันมีผลการดำเนินงานที่ดีเลิศหรือมีงบการเงินที่แข็งแกร่งมาก   หรือมีศักยภาพในการเติบโตอย่างก้าวกระโดด   ว่าที่จริงหุ้นเหล่านั้นบางตัวมีทุกอย่างตรงกันข้ามกับที่กล่าวทั้งหมด    แต่สิ่งที่ทำให้หุ้นมีความน่าสนใจก็เพราะว่า  มันเป็นหุ้นของบริษัทจดทะเบียนที่ถือหุ้นของบริษัทจดทะเบียนอีกบริษัทหนึ่ง   และมูลค่าตลาดของหุ้นที่ถืออยู่นั้นมีมูลค่ามากกว่ามูลค่าตลาดของหุ้นของตัวมันเองเสียอีก   พูดแบบง่าย ๆ   มูลค่าหุ้นในบริษัทลูกที่ถืออยู่นั้นมากกว่ามูลค่าหุ้นของบริษัทแม่     ในทางทฤษฎี   หุ้นดังกล่าวก็อาจจะดูเหมือนว่ามีมูลค่าสูงกว่าราคา   เข้าข่ายเป็นหุ้นคุณค่า  เพราะทรัพย์สินเฉพาะที่เป็นหุ้นในบริษัทลูกก็มีมูลค่าสูงกว่าราคาหุ้นแม่แล้ว   และถ้านับทรัพย์สินอื่นและตัวกิจการของบริษัทแม่เข้าไปด้วยมันจะไม่ยิ่ง  Undervalue  หรือมีมูลค่าสูงกว่าราคาเพิ่มขึ้นไปอีกหรือ?  ลองมาดูว่ามีหุ้นตัวไหนบ้างที่มี   “ลูกเป็นทรัพย์” 

เริ่มตั้งแต่หุ้นตัวใหญ่อย่างหุ้น  SHIN บริษัทแม่ของหุ้น ADVANC ผู้ให้บริการโทรศัพท์มือถือใหญ่ที่สุดของประเทศ   SHIN ถือหุ้น ADVANC ประมาณ 43% หรือ 1,264  ล้านหุ้น คิดเป็นมูลค่าประมาณ 109,311 ล้านบาท  ในขณะที่มูลค่าตลาดหรือ Market Cap. ของหุ้น SHIN เองนั้นมีมูลค่าเพียงประมาณ 77,465 ล้านบาท   คิดแล้วมูลค่าหุ้นเฉพาะADVANC ตัวเดียวก็มากกว่ามูลค่าหุ้น SHIN ถึง  41%    แล้วทำไมเราจะต้องไปลงทุนในหุ้น ADVANC?  ถ้าอยากซื้อ  ไปซื้อหุ้น SHIN ไม่ดีกว่าหรือ?   เดี๋ยวค่อยมาดูกัน

หุ้นตัวต่อไปก็คือหุ้น MINOR ซึ่งถือหุ้น MINT บริษัทสุดร้อนแรงที่ทำกิจการโรงแรม   อาหารจานด่วนหลายยี่ห้อ  มูลค่าหุ้นที่ MINOR ถืออยู่ประมาณ 556 ล้านหุ้นหรือ13.7%   คิดเป็นเงินถึง 7,619 ล้านบาท  สูงกว่ามูลค่าหุ้น MINOR ซึ่งอยู่ที่ 6,725 ล้านบาทประมาณ  13% 

หุ้นตัวที่สามคือหุ้น ช. การช่างหรือ CK  ซึ่งถือหุ้นของบริษัทจดทะเบียนหลายตัวอย่างมีนัยสำคัญ  แต่เฉพาะหุ้นบริษัทผลิตน้ำประปา  TTW เพียงตัวเดียวที่ CK ถืออยู่ประมาณ 1,550ล้านหุ้นหรือ 47% ของบริษัทก็มีมูลค่าเท่ากับ 8,214 ล้านบาทเข้าไปแล้ว   ในขณะที่มูลค่าหุ้นทั้งหมดของ CK นั้นอยู่ที่เพียง 6,449 ล้านบาทเท่านั้น

ลองมาดูหุ้นตัวเล็ก ๆ  บ้าง   เริ่มตั้งแต่หุ้น SVOA ซึ่งถือหุ้นบริษัทไอทีซิตี้หรือ IT จำนวน 112 ล้านหุ้นหรือประมาณ 34%  คิดเป็นมูลค่า 670 ล้านบาท   แต่ตัว SVOA เองนั้นทั้งบริษัทมีมูลค่าตลาดเพียง  572 ล้านบาท

หุ้นตัวที่ห้าคือหุ้นของ  PR  ซึ่งถือหุ้น PB  บริษัทผู้นำทางด้านขนมปังจำนวนประมาณ 17 ล้านหุ้นหรือ 38%  คิดเป็นมูลค่าเท่ากับ 1,216 ล้านบาทในขณะที่ตัวหุ้น PR มีมูลค่าตลาดเพียง1,092 ล้านบาท 

และสุดท้ายที่ผมพอจะนึกออกก็คือหุ้น  PRG  ซึ่งถือหุ้น MBK  เจ้าของห้างมาบุญครองจำนวนประมาณ 39 ล้านหุ้นหรือ 21%  คิดเป็นมูลค่าเท่ากับ 2,702 ล้านบาท  ในขณะที่หุ้น PRG มีมูลค่าตลาดเพียง 2,400 ล้านบาท

คำถามข้อแรกของเรื่องนี้ก็คือ   หุ้นของบริษัทที่มีทรัพย์สินเป็นบริษัทลูกมีมูลค่ามากกว่ามูลค่าของบริษัทแม่นั้น   น่าลงทุนไหมหรือเป็นหุ้น Value ไหม?     คำตอบของผมก็คือ   เราต้องดูที่หุ้นของบริษัทลูกก่อน   ถ้าวิเคราะห์แล้วพบว่าราคาหุ้นของบริษัทลูกนั้นสูงเกินกว่าพื้นฐาน   โดยเฉพาะถ้ารู้สึกว่าสูงเกินไปมาก   เราอาจจะบอกตัวเองว่า  ทรัพย์สินที่แม่มีอยู่นั้นอาจจะไม่มากเท่าที่เราเห็น    และถ้าเป็นอย่างนั้น   เราก็อาจจะต้องถอย   เหตุผลก็เพราะว่า  โดยปกติ   บริษัทแม่มักจะไม่ขายหุ้นบริษัทลูกที่เป็นอภิชาตบุตรเหล่านั้น   ดังนั้น   มันจึงเป็นทรัพย์สินที่ไม่สามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดเท่ากับมูลค่าหุ้นของมันได้..  จบ.

ในกรณีที่เราพบว่าราคาหุ้นของบริษัทลูกนั้นสมเหตุผลแต่ก็ไม่มี  Margin Of Safety หรือไม่ได้ถูกพอที่เราจะสนใจซื้อ   ในความเห็นผม  ก็จบอีกเช่นกัน  ไม่ต้องไปดูบริษัทแม่    เพราะถึงแม้ว่าราคาหุ้นบริษัทลูกจะไม่สูงแต่มันก็อันตรายถ้าเกิดเหตุการณ์ที่กระทบกับราคาหุ้นบริษัทลูกซึ่งจะส่งผลให้หุ้นแม่แย่ลงไปด้วย 

สุดท้ายที่สำคัญก็คือ   ถ้าเราพบว่าหุ้นบริษัทลูกนั้นโดยตัวมันเองก็เป็น  Value Stock เป็นหุ้นที่เราอยากซื้อ   คำถามก็คือ     เราควรซื้อหุ้นแม่แทนที่จะเป็นหุ้นลูกหรือไม่เพราะมันอาจจะถูกกว่า?     มองดูอย่างผิวเผินเราน่าจะซื้อหุ้นแม่   แต่ลองมาวิเคราะห์ดูว่าจริงหรือไม่

ข้อที่จะต้องคำนึงก็คือ   หนึ่ง  เราจะต้องดูว่าบริษัทแม่มีหนี้มากหรือเปล่า  ถ้ามีหนี้มากเกินกว่าที่จำเป็นต้องใช้ในการดำเนินการของธุรกิจของบริษัทแม่เอง   นี่แปลว่ามูลค่าหุ้นของบริษัทลูกที่เราเห็นนั้นไม่ได้เป็นของบริษัทแม่คนเดียว   แต่เป็นของธนาคารเจ้าหนี้ของบริษัทแม่ด้วย  

ข้อสอง  ต้องดูว่ากิจการของบริษัทแม่นั้นเป็นอย่างไร   ถ้ากิจการของบริษัทแม่เองนั้นเป็นกิจการ “ตะวันตกดิน”  กำไรมีแต่จะถดถอย   แบบนี้เราก็ต้องดูว่ามันจะเป็นตัวที่จะถ่วงหรือทำลายมูลค่าของบริษัทแม่แค่ไหน    เพราะในความเป็นจริง  ผู้บริหารมักจะไม่ยอมทิ้งหรือเลิกกิจการแม้ว่ากิจการนั้นจะไม่มีมูลค่าหรือมูลค่าเป็นลบถ้าทู่ซี้ทำต่อไป

ข้อสาม  บริษัทแม่นั้น   มีสถานะเงินสดดีหรือไม่   นั่นก็คือ  ถ้าบริษัทแม่เป็นฐานที่ใช้ลงทุนในกิจการอื่นไปเรื่อย ๆ  ในขณะที่กิจการของตัวแม่เองนั้นมี  Cashflow หรือกระแสเงินสดจากการดำเนินงานไม่ดี  ปัญหาก็คือ  บริษัทแม่จะไม่ค่อยจ่ายปันผลงามเหมือนบริษัทลูกซึ่งจะทำให้ราคาหุ้นไม่ค่อยเคลื่อนไหว

สุดท้ายที่สำคัญก็คือ   ต้องดูอุตสาหกรรมหรือธุรกิจที่บริษัทแม่และบริษัทลูกทำ   ถ้าลูกอยู่ในอุตสาหกรรมที่นักลงทุนนิยมและให้คุณค่าสูง   แต่แม่ทำธุรกิจที่ไม่น่าสนใจเลยหรือทำธุรกิจหลากหลายจนไม่รู้ว่าทำอะไร  แบบนี้  การเลือกลูกอาจจะดีกว่า   เพราะหุ้นที่คนนิยมนั้น  อย่างไรเสีย  มันก็ยังมีความคึกคัก  มีคนสนใจซื้อขาย   และราคามันไม่เงียบเหงาเมื่อมีข่าวดี  ๆ   เกิดขึ้น

ข้อสรุปของผมก็คือ   โอกาสสูงที่ผมจะเลือกลูกมากกว่าแม่   และจากประสบการณ์ที่เคยลงทั้งในลูกและแม่   ผมพอใจกับผลงานของลูกมากกว่าครับ